در صدر و قلب ، خائف مىشود عبد ، و هرگاه صحّت پيدا كرد خوف ، فرار مىكند از معاصى نفسانيّه و قلبيّه و نقايص مزبوره بالتّمام ، و هرگاه هارب شد و فرار كرد از آنها نجات يافت . و اين است اوّل درجات نجات عارفين . ثانى از اصول ثلاثه رجاء است ؛ و رجاء در نفس امّاره توقّع نجات از ناراست و مغفرت گناهان ، و در نفس لوّامه اميد مثوبات « 39 » و وعده‌هاى الهى و دخول در جنّت است به سبب اجتهاد در طاعات و عبادات ، و در نفس ملهمه اميد كرامت است به جهت حصول اطمينان ؛ « كما قال خليل الرّحمن » « 40 » : رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى قالَ أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلى وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي « 41 » ، و اميد بر دوام الهام است به سبب مداومت بر تقوى كه : إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ « 42 » . و در نفس مطمئنّه اميد رضوان است كه : ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً ، وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ « 43 » . و رجاء در مراتب قلب اميد به دريافتن فتوّت و اتّصاف به محامد است و اميد به ازدياد ذوق و شوق پروردگار است و اميد به دريافتن و ازدياد انس است و اميد به حصول سكينه « 44 » است . و توقّع سرور و مكاشفه و مشاهده و لقاء است كما قال موسى ( ع ) بن عمران : رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ « 45 » .

--> ( 39 ) - پاداشها ( 40 ) - چنانچه دوست خدا حضرت ابراهيم فرمود . ( 41 ) - پروردگارا مرا بنماى كه چگونه مردگان را زنده مىسازى فرمود مگر ايمان نياورده‌اى گفت چرا امّا مىخواهم ( به چشم ببينم ) تا دلم آرام شود : سورهء 2 آيهء 260 ( 42 ) - همانا كه گرامىترين شما نزد خدا پرهيزكارترين شما است : سورهء 49 آيهء 13 ( 43 ) - . . و خوشنودى از سوى خدا ( از بهشت ) بزرگتر است : سورهء 9 آيهء 72 ( 44 ) - آرامش ( 45 ) - پروردگارا خود را به من بنماى تا تو را بنگرم : سورهء 7 آيهء 143